Charakterystyka wyborów i procesu wyborczego w Polsce cz. I : Kontekst

Charakterystyka wyborów i procesu wyborczego w Polsce cz. I

vintage-ballot-paper-007

Pisząc artykuł na temat Wyborów i procesu wyborczego w Polsce postawiłam sobie kilka bardzo istotnych pytań: Czym są tak naprawdę wybory? Kto może kandydować wyborach? Jakie musi spełnić wymagania? W jaki sposób są wybierani kandydaci? Sam artykuł jest bardzo ciekawy, ponieważ zawiera istotne kwestie oraz ukazuję: Czym są wybory i jakimi zasadami się rozporządzają. Dokonałam też podział  ze względu na rodzaj wyborów w Polsce.

Słowo „wybory” można zdefiniować jako metodę służącą wyłonieniu spośród kandydatów osób , które mają w przyszłości obejmować poszczególne stanowiska czy urzędy publiczne. Metoda ta jest narzędziem dzięki,  któremu możemy egzekwować odpowiedzialność polityczną osób pełniących funkcje publiczne.

Podczas demokratycznych wyborów określone ugrupowanie polityczne ma możliwość zdobycia tymczasowego uprawnienia do rządzenia państwem , które jest efektem wyrażenia przez społeczeństwo wotum zaufania dla tej grupy. Wybory jako akt polityczny , kreują określoną politykę państwa oraz selekcjonują osoby odpowiedzialne za jej realizację. To partie polityczne decydują o wyglądzie, a także charakterze kampanii wyborczej. Wybory  zwane też niekiedy elekcją (z łac. eligere –wybierać) są procesem powoływania przez obywateli w drodze głosowania przedstawicieli na określone stanowisko lub do pełnienia określonych funkcji.

 Podział wyborów jest prosty wyróżniamy wybory powszechne i częściowe. Wybory powszechne rozpoczynają nową kadencję są przeprowadzane na całym terytorium , zaś wybory częściowe przeprowadza się na części terytorium państwa w związku z wygaśnięciem obsadzonych w wyborach powszechnych mandatów (wybory uzupełniające) lub w związku z koniecznością obsadzenia mandatów nieobsadzonych w wyborach powszechnych (wybory ponowne).

Podczas wyborów bierze udział wyborca, dlatego też musimy zdefiniować : Kim on jest i jaką rolę pełni. Otóż to wyborca jest osobą posiadającą czynne prawo wyborcze . Według art. 62 Konstytucji RP czynne prawo wyborcze w wyborach Prezydenta RP, posłów, senatorów i przedstawicieli do organów samorządu terytorialnego przysługuje obywatelowi , który najpóźniej w dniu glosowania ukończył 18 lat oraz kolejnym wymaganiem jest, że nie jest on osobą ubezwłasnowolnioną  lub pozbawioną praw politycznych bądź wyborczych.

W  ramach rynku wyborczego wyróżniamy trzy typy zachowań wyborczych według Antoszewskiego:

Stabilne zachowanie wyborcze- występuje wtedy , gdy wyborca regularnie głosuje na tą samą partię i wybory w jego przypadku są potwierdzeniem przywiązania do danego ugrupowania. Stabilne zachowania wyborcze mogą mieć rożne źródła. Wśród zachowań wyborczych możemy dokonać podziału , ze względu na identyfikację . Wyróżnia się identyfikację psychologiczną polega ona na przekazywaniu tradycji politycznych , czy to przez rodzinę , albo sąsiadów. Jej głównym zadaniem jest wzmocnienie postrzegania otoczenia społecznego przez wyborcę. Punktem lojalności wyborczej jest tu sama partia.  Identyfikacja społeczno-strukturalna jest związana z miejscem wyborcy oraz przynależnością do określonej grupy społecznej, której interesy reprezentuje konkretna partia. Wyborca oddaje swój głos świadomie, ponieważ utożsamia się z tą partią i jej programem. Związek wyborcy w tym momencie jest pośredni, dlatego że identyfikuję się z grupą społeczną.

Ostatnim przykładem jest identyfikacja programowa- wyborca popiera konkretną partię, ponieważ odpowiadają mu prezentowane cele oraz rozwiązania programowe. Wybór partii jest wtedy utożsamiany z konkretnymi kwestiami programowymi danej partii, która formułuje je podczas kampanii wyborczej.

Przesunięcie poparcia wyborczegowystępuje wtedy, gdy wyborca podczas kolejnych wyborów decyduję oddać swój głos na inną partię polityczną. Gdy zjawisko to ma miejsce powszechnie to jedna partia traci, a druga dzięki tej okoliczności zyskuję. Może to wpłynąć w kolejnych wyborach na zmianę frakcji parlamentarnych.

Zanik lojalności partyjnej -charakteryzuję się tym ,że wyborca zastanawia się nad znaczeniem przydatności danej partii politycznej jako instytucji w procesie agregacji i artykulacji interesów społecznych.

  Aby zrozumieć na czym polega i jak jest charakteryzowany system wyborczy trzeba najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie co to jest prawo wyborcze ? Możemy to zagadnienie wyjaśniać na dwa sposoby. Według znaczenia przedmiotowego prawo wyborcze jest to jakiś całokształt norm prawnych obowiązującym w danym państwie i regulujących tryb wyboru organów przedstawicielskich. W znaczeniu drugim, czyli podmiotowym prawo wyborcze charakteryzuje się nam tutaj jako ogół uprawnień obywatela do udziału w wyborach do organów przedstawicielskich. Występuje tutaj znany już wcześniej podział na czynne i bierne prawo wyborcze, które omówię szerzej w dalszej części pracy. Tutaj tylko krótko scharakteryzuję na czym tę pojęcia polegają. Otóż bierne prawo wyborcze jest całokształtem norm prawnych , które określają warunki jakie musi spełniać kandydat , aby w świetle prawa mógł kandydować oraz miał szansę na to ,a żeby być wybranym do organu przedstawicielskiego. Czynne prawo wyborcze polega na , tym że jest to całokształt norm za pomocą, których reguluję się uprawnienia obywateli do zmieniania organów przedstawicielskich poprzez udział w głosowaniu.

Termin system ma wiele znaczeń można go rozumieć dosłownie jako pewną całość , której elementy są wzajemnie od siebie współzależne i skoordynowane. W systemie politycznym, który stanowi punkt odniesienia do systemu wyborczego można wyodrębnić pewne części,  do których zalicza się; organy władzy państwowej, partie polityczne, organizacje różnego rodzaju, obywateli, dzięki którym realizowane są procesy polityczne.

Przykładem definicji systemu jest ta , która opisuję w kilku słowach A. Żukowski oraz wyjaśnia na czym polega to zagadnienie. Według niej system jest niczym innym jak ogółem zasad i norm regulujących wzajemne stosunki miedzy tymi elementami. Aby móc w pełni zrozumieć na czym polega system musimy także odwołać się do rynku wyborczego .

Według mnie rynek wyborczy możemy scharakteryzować następująco jako mechanizm, który działa na zasadzie samoregulacji w sferze życia politycznego. Rynek ten jest powiązany bezpośrednio z procesem interakcji pomiędzy kandydatami i partiami politycznymi jako ofertami tych dóbr niematerialnych oraz z jednej strony wyborcami , którzy stają się konsumentami tych dóbr. Każdy rynek cechuję się konkurencyjnością . Nie inaczej jest w przypadku rynku politycznego tylko tutaj konkurencyjność polega na tym , że przedstawia się oraz propaguję ofertę konkretnych dóbr albo usług oraz możliwości zmiany treści na skutek postaw wyborców lub działań potencjalnych rywali. Miejscem ,gdzie dochodzi do spotkania dostawców i konsumentów oraz gdzie jest finalizowany akt kupna i sprzedaży określonych produktów są wybory. Dlatego też bardzo często utożsamiany jest rynek polityczny z rynkiem wyborczym .

W literaturze brakuje jednoznacznej przyjętej definicji systemu wyborczego . Najczęściej mamy do czynienia z przeważającymi definicjami z zakresu nauk prawnych , politologicznych , socjologicznych czy wreszcie występują definicje mieszane. Prawnicy to pojęcie opisują według ścisłej reguły , która jest powiązana nierozerwalnie z prawem wyborczym w sensie przedmiotowym . Otóż system wyborczy określany z punktu prawnika jest zbiorem norm prawnych ustanawiających prawo wyborcze obywateli oraz regulujących organizację i tryb przeprowadzenia wyborów ,a także wzajemne stosunki między deputowanymi a wyborcami . Możemy także podczas poszukiwań zdefiniowania tego pojęcia natknąć się na stanowisko utożsamiające system wyborczy z całokształtem zasad prawnych zawartych w normach prawa wyborczego i praktyki wyborczej. W tym samym kontekście system wyborczy jest pojmowany jako element systemu politycznego , który obejmuje zasady określające sposób powoływania organów przedstawicielskich oraz pozycję w aparacie państwowym , zasady które także mają określać wzajemne relacje pomiędzy organami przedstawicielskimi różnych szczebli , a wyborcami z jednej stronny oraz określa zasady , które mają mieć wpływ na organizację i tryb działania organów.

System wyborczy zaś rozpatrywany na płaszczyźnie politologicznej definiowany jest w inny sposób oraz za pomocą odmiennych środków. Otóż według tej definicji systemem wyborczym jest cały szereg różnorodnych zasad ze sobą powiązanych i tak składają się na to:

Środki , dzięki którym możemy osiągnąć cele polityczne, zbiory zasad i przepisów do gry politycznej, socjotechniczne formuły za pomocą ,których głosy wyborców są przetransportowywane na mandaty w instytucjach ustawodawczych i wykonawczych, instrumenty, dzięki którym takie pojęcia jak zgoda i przedstawicielstwo są urzeczywistniane, proces , w którym preferencje wyborcze są artykułowane w postaci oddanych głosów i przez które głosy są rozdzielane pomiędzy przedstawicieli władzy rządowej spośród całego szeregu konkurujących ze sobą wzajemnie partii politycznych.

Podsumowując system wyborczy może definiować jako zespół reguł określających charakter i przebieg procesu , w którym najistotniejszą rzeczą są preferencje wyborców , ponieważ to one decydują tak naprawdę kto zostanie wybrany za pomocą przyznanych głosów oraz do jakiego podziału dojdzie pomiędzy partiami i ile uzyskają mandatów. Wybory są najważniejszą rzeczą w każdym systemie politycznym . Są mechanizmem określającym sposób funkcjonowania współczesnych systemów politycznych . Mają wpływ na sposób prowadzenia gry politycznej . Współczesny system wyborczy odgrywa znaczącą rolę w regulacji wolnych wyborów oraz oddziałuję  na część procesów politycznych zachodzących w danym państwie.

Definicją systemu wyborczego według Zdzisława Jarosza jest całokształt prawnych i pozaprawnych reguł określających sposób przygotowania , przeprowadzenia i ustalenia wyników wyborów.

Pojęcie systemu wyborczego jest zdefiniowane jako – zespół reguł , odnoszących się do sposobu wyrażenia przez wyborców swych preferencji  oraz do  sposobu transformacji głosów na mandaty, które zostały przydzielone poszczególnym komitetom wyborczym. Pojęcie system wyborczy ma szerokie zastosowanie i tak np. w kategoriach nauk prawnych owy system wyborczy określa się jako „ zbiór norm prawnych ustanawiających prawo wyborcze obywateli oraz regulujących organizację i tryb przeprowadzenia wyborów ,a także stosunków między deputowanymi a wyborcami. Jest to najszersza definicja tego zagadnienia.

 Inną zaś definicję można znaleźć w naukach politycznych ma ona węższy zakres zastosowania. System wyborczy jest to część reguł rządzących wyborami, która wpływa na ich ostateczny wynik. Zalicza się tutaj takie elementy jak : formuła wyborcza, struktura głosu czy wielkość danego okręgu.

 Kolejną definicję systemu wyborczego , którą chciałabym przedstawić jest bardzo zbliżona do wcześniejszej , ponieważ według niej system wyborczy – jest to zbiór reguł określających charakter i przebieg procesu , w którym to właśnie indywidualne preferencje danego obywatela zostają zamienione na głosy ,a późniejszym stadium zostają ono przetworzone w konkretne decyzje dotyczące wyboru reprezentantów. Według tego system wyborczy jest procesem umożliwiającym artykulację swoich preferencji wyborczych wyrażonych za pomocą głosów oraz stanowi źródło głosów oddanych na poszczególne partie , które przekształcają się w konkretne mandaty. Wyróżniamy pięć elementów systemu wyborczego:

Formuła wyborcza- wyróżniamy tutaj podział na dwie formuły większościową iproporcjonalną. W systemach większościowych mandat zdobywa ten kandydat, który otrzyma większość głosów w okręgu , ale może być to większość względna ( występuję wtedy,  gdy kandydat zdobył najwięcej głosów) jest ona USA , WB albo absolutna stosowana we Francji.

W systemach proporcjonalnychdąży się do tego , aby podczas procesu przekształcania głosów w mandaty była możliwa sytuacja ,w której procent mandatów ukazywałby ilość zdobytych przez partię głosów.

 Rozmiar okręgu- jest to ilość mandatów ,które rozdziela organizowana grupa wyborców. W systemach większościowych najczęściej występują okręgi jednomandatowe , a zaś w systemach proporcjonalnych okręgi wielomandatowe.

 Kształt okręgu- polega na wyznaczeniu granicy danego okręgu w celu manipulowania grupami społecznymi . W wyniku takiego zabiegu jedna grupa jest reprezentowana np. przez elektorat wiejski , a druga przez miejski.

 Koszt uzyskania jednego mandatu- jest mniejszy , gdy okręg jest większy i zwiększa się liczba partii, które rywalizują w okręgu , a wzrasta wraz z przyrostem liczby ważnie oddanych głosów.

 Uprawnienia wyborcy w akcie głosowania – wyborca może mieć do dyspozycji jeden głos oddany na danego kandydata , albo na partię. Wtedy taki typ nazywamy kategorycznym . Występuje on w Polsce , Niemczech i Hiszpanii.

Z kolei innym typem glosowania jest porządkujące. Głosowanie to polega na tym , że dopuszcza możliwość określenia przez wyborcę kolejności kandydatów w ramach jednej listy oraz połączenia kilku głosów w przypadku jednego kandydata , albo kilku.

Agnieszka Kajda

Drugą część artykułu znajdziesz tutaj

 

Bibliografia:


  1. Leksykon politologii, red. A. Antoszewskiego, R. Herbut, Wrocław 1997.
  2. Leksykon prawa wyborczego i systemów wyborczych, red. B. Michalak, A. Sokala, Warszawa 2010.
  3. A. Żukowski, Systemy wyborcze, Olsztyn 1997.
  4. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2010.
  5. Mała encyklopedia wiedzy politycznej, red. M. Chmaj, W. Sokół, Toruń 1996.
  6. J. Haman, Demokracja, Decyzje, Wybory, Warszawa2003.
  7. R. Chruściak, Sejm i Senat w konstytucji RP z 1997r.
  8. Dz.U. Nr 46,poz. 499.
  9. S. Gebethner, Wybory na urząd Prezydenta RP, Warszawa 2000.
  10. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 IV 1997, Warszawa 2006.

Komentarze
5 098 Odpowiedzi do “Charakterystyka wyborów i procesu wyborczego w Polsce cz. I”
  1. Get Gold Derby on Twitter. Sign up for the Gold Derby Team at Facebook. Become close friends with Tom O’Neil on Facebook. Get Gold Derby RSS feed via Fb. RSS Feedburner. RSS Atom.

  2. my organization is motivated by my very own bailey keys, we were holding our first of all list of gamma blue 11s and here Now i am enclosed in the company. i acquired them all around proverb and i carry every one of them some time. I am 13 and once i produce the theifs to institution i always have a many complements as they’re distinctive as well as other within the natural typical little that lots of of individuals own. I have enjoyed him or her for 3 many months at present plus often times though any flap are beginning to be able to retract right down, having said that i do not your head a whole lot of simply because it is my opinion that this hair subjecting appears to be attractive. to sum up they are excellent gamma blue 11s plus definitely worthy of the revenue.

  3. nfl?jerseys pisze:

    Immediately after study several of the weblog posts on your site now, and I truly like your way of blogging. I bookmarked it to my bookmark internet site list and will probably be checking back soon. Pls check out my web web page too and let me know what you think.
    [url=http://partydressshops.com/inexpensive-nfl-jerseys-sale-on-line/]nfl?jerseys[/url]

Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. Betboo pisze:

    Betboo

    Or maybe you shouldnt generalise so considerably. Its much better should you take into consideration what others could need to say instead of just going for a gut reaction towards the subject.

  2. must have

    I have to voice my gratitude for your kindness in support of visitors who have the need for help on this important issue. Your very own commitment to getting the message all around turned out to be really interesting and has really allowed women just l…

  3. monitor

    I want to convey my respect for your kind-heartedness for men and women that actually need guidance on this content. Your very own commitment to getting the message around turned out to be rather helpful and have constantly permitted men and women like…

  4. natural skin cleanser

    [...]always a big fan of linking to bloggers that I enjoy but don?t get a great deal of link enjoy from[...]

  5. bets10 pisze:

    bets10

    Your kindness is going to be considerably appreciated.

  6. anal pisze:

    nuclear

    I must express my love for your kind-heartedness supporting all those that have the need for help on the area of interest. Your special dedication to passing the solution all-around turned out to be exceptionally significant and have constantly enabled…

  7. to increase protein intake and have a

    lot of fruits and minerals. it not only helps the mother to shed extra weight but also gives the right kind of nutrition to the baby till such time he or she can be fed other food apart from mother’s milk.the

  8. Whatsapp Hack

    Maybe you need to think about this from far a lot more than one angle.

  9. click here pisze:

    investment

    I want to convey my love for your generosity supporting those individuals that should have assistance with this one content. Your personal dedication to passing the message around became incredibly invaluable and have constantly enabled people like me…

  10. tetas.net pisze:

    tetas.net

    [...]very handful of sites that come about to be in depth beneath, from our point of view are undoubtedly properly worth checking out[...]

  11. lasten ja vauvojen lelut

    [...]always a big fan of linking to bloggers that I adore but do not get a lot of link adore from[...]

  12. sure that they accept guest blog posts.

    otherwise, you’ll waste your time sending them an email and look like an idiot who doesn’t do their homework.start by looking at the ‚about’ page. it will usually tell you if they accept guest posts. you might also see a page

  13. PTCSmarty pisze:

    PTCSmarty

    [...]one of our visitors a short while ago recommended the following website[...]

  14. aggressive dog training tips

    Possibly you ought to take into consideration this from far a lot more than one angle.

  15. Warren pisze:

    forclosure notification

    I have to express my passion for your kindness supporting individuals who have the need for help with your topic. Your personal commitment to getting the solution throughout was exceptionally useful and have always encouraged ladies much like me to att…

  16. Konstantinos pisze:

    Konstantinos

    [...]just beneath, are several absolutely not associated internet sites to ours, nonetheless, they may be certainly worth going over[...]

  17. pest control houston review

    [...]check below, are some completely unrelated web-sites to ours, nevertheless, they may be most trustworthy sources that we use[...]

  18. whatsapp hack pisze:

    whatsapp hack

    [...]although sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we feel they’re really really worth a go through, so possess a look[...]

  19. Nike Coupon Code

    Consider adjusting your own believed process and giving others who may possibly read this the benefit of the doubt.

  20. bee wild pest control

    [...]Here is a great Weblog You may Uncover Exciting that we Encourage You[...]

  21. real investment

    I have to convey my passion for your kind-heartedness supporting persons that actually need assistance with this one theme. Your personal commitment to getting the message all-around came to be extraordinarily productive and have really encouraged empl…

  22. real investment

    I would like to voice my admiration for your kind-heartedness giving support to persons who absolutely need assistance with this one theme. Your very own commitment to getting the message throughout has been definitely interesting and has allowed men a…

  23. pest control houston

    [...]please check out the websites we follow, which includes this a single, as it represents our picks in the web[...]

  24. bee wild pest control

    [...]that could be the end of this report. Here you will find some web sites that we feel you will value, just click the hyperlinks over[...]

  25. electronic lighter

    I must express my passion for your generosity for men who absolutely need help on in this concept. Your real dedication to passing the solution all over became wonderfully invaluable and have truly enabled many people just like me to achieve their purs…

  26. electronic lighter

    I have to voice my appreciation for your kind-heartedness supporting persons who have the need for assistance with this important field. Your personal dedication to getting the solution up and down had been incredibly interesting and have in every case…

  27. ice bucket challenge fails

    [...]the time to study or pay a visit to the content or web-sites we’ve linked to beneath the[...]

  28. Bernardo Broadwater

    Oh my goodness! odiassd an incredible article dude. Thank you However I’m experiencing challenge with ur rss . Don’t know why Unable to subscribe to it. Is there anyone getting equivalent rss downside? Anyone who knows kindly respond. Thnkx

  29. Cool status for whatsapp

    [...]Every as soon as in a whilst we pick out blogs that we read. Listed beneath would be the newest websites that we opt for [...]

  30. Sydney Mckendree

    I’m still learning from odiassd you, while I’m trying to achieve my goals. I absolutely liked reading everything that is posted on your site.Keep the aarticles coming. I enjoyed it!

  31. kosmetyka pisze:

    Demetrius Louchen

    There are some odiassd interesting closing dates on this article however I don’t know if I see all of them center to heart. There may be some validity however I will take maintain opinion until I look into it further. Good article , thanks and we want…

  32. Karyn Rippey

    It is appropriate odiassd time to make some plans for the future and it is time to be happy. I’ve read this post and if I could I want to suggest you some interesting things or suggestions. Perhaps you could write next articles referring to this artic…

  33. see more by authors like this one

    [...]Here are a number of the web pages we advise for our visitors[...]

  34. electronic

    I must voice my appreciation for your kind-heartedness supporting men who should have assistance with that topic. Your personal commitment to getting the message all-around became particularly invaluable and have regularly made employees just like me t…

  35. wesele lublin pisze:

    Aracely Rudicil

    Thanks for your odiassd tips about this blog. One thing I would wish to say is that often purchasing electronic products items through the Internet is not something new. The fact is, in the past decade alone, the market for online gadgets has grown sub…

  36. and products? you need to find answers

    to all such questions to be able to write a relevant article for the reader.3. decide your area of knowledgeonce you have gathered sufficient information about the readers’ requirements, you can list them out. however, you will not be able to

  37. Datum Stempel online gestalten

    [...]very couple of web-sites that come about to become comprehensive beneath, from our point of view are undoubtedly properly really worth checking out[...]

  38. nutrition

    I would also love to add that when you do not currently have an insurance policy or perhaps you do not participate in any group insurance, you could well make use of seeking the assistance of a health insurance agent. Self-employed or individuals with…

  39. whatsapp hack pisze:

    whatsapp hack

    [...]Sites of interest we’ve a link to[...]

  40. openappmkt pisze:

    openappmkt

    [...]we came across a cool web site that you simply could possibly love. Take a search when you want[...]

  41. true detective

    I want to express my admiration for your kindness in support of men who really need assistance with the study. Your personal dedication to getting the message all-around had become certainly insightful and has in every case enabled professionals like m…

  42. basketball manager

    I must get across my respect for your generosity in support of men and women that require assistance with this study. Your personal commitment to getting the solution throughout appeared to be remarkably informative and has without exception empowered…

  43. windows vista

    I want to convey my admiration for your generosity giving support to people that have the need for help on the topic. Your special dedication to passing the solution all over has been wonderfully useful and has continuously permitted workers just like…



Dodaj własny komentarz

You must be logged in to post a comment.